Zon en wind als strategische kracht: zo wordt Europa energie-onafhankelijk

De energietransitie is de grootste transitie van onze tijd. Om klimaatverandering tegen te gaan kan ze eigenlijk niet snel genoeg gaan. Maar er is nog een reden waarom de omslag naar duurzame energie zo belangrijk is: energie-onafhankelijkheid.

Ik was daarom blij om te lezen over de recente ontwikkelingen in Europa. Wind- en zonne-energie genereren inmiddels ongeveer 30% van de elektriciteit in de Europese Unie, terwijl fossiele brandstoffen rond 29% blijven steken. Voor het eerst produceren zon en wind samen dus meer elektriciteit dan fossiele energie.

In totaal komt inmiddels bijna 48% van de Europese elektriciteit uit hernieuwbare bronnen.

Dat is niet alleen goed nieuws voor het klimaat. Het is ook goed nieuws voor de onafhankelijkheid van Europa.

Fossiele energie maakt landen afhankelijk

Fossiele energie heeft een fundamenteel probleem: de bronnen liggen niet overal.

Olie, gas en kolen bevinden zich op specifieke plekken in de wereld. Wie de bron controleert, heeft invloed op de prijs en de beschikbaarheid. Daardoor zijn energiemarkten sterk afhankelijk van geopolitiek, conflicten en internationale spanningen.

De energiecrisis van de afgelopen jaren liet dat pijnlijk duidelijk zien. Wanneer er onrust ontstaat rond gasleveringen of olieroutes, voelen huishoudens en bedrijven dat direct in hun energierekening.

Amerikaanse schrijver en milieuactivist Bill McKibben beschreef het ooit treffend:

“Zonlicht legt een afstand van 93 miljoen mijl af om de aarde te bereiken. Geen van die mijlen gaat door de Straat van Hormuz.”

De zon en de wind zijn overal. Ze kennen geen embargo’s, geen geopolitieke spanningen en geen transportproblemen.

Europa bereikt een kantelpunt in duurzame energie

Europa bevindt zich op een belangrijk moment in de energietransitie.

Volgens recente analyses van energiedenktank Ember is wind en zonne-energie de snelst groeiende bron van elektriciteit in Europa. Zonne-energie alleen was in 2025 goed voor 13% van alle elektriciteit in de EU, met recordgroei van nieuwe installaties.

Nog indrukwekkender: vijf jaar geleden leverden wind en zon samen ongeveer 20% van de elektriciteit. Inmiddels is dat 30%.

Dat laat zien hoe snel de energietransitie kan gaan wanneer technologie, beleid en investeringen samenkomen.

Lokale energie maakt Europa veerkrachtiger

De energietransitie verandert niet alleen hoe we energie opwekken, maar ook waar die energie vandaan komt.

Waar energie vroeger vooral uit grote centrales kwam, wordt energieproductie nu steeds decentraler. Daken, bedrijventerreinen en zonneparken worden kleine energiecentrales. Windparken op zee leveren enorme hoeveelheden schone elektriciteit.

Dat maakt het energiesysteem robuuster. Als energie op duizenden plekken wordt opgewekt, is het minder kwetsbaar voor geopolitieke schokken.

En misschien nog belangrijker: burgers en bedrijven kunnen zelf onderdeel worden van het energiesysteem.

De economie van schone energie groeit razendsnel

De energietransitie is niet alleen een klimaatproject. Het is ook een economisch project.

Europa investeert massaal in duurzame technologie: zonnepanelen, windturbines, batterijen, warmtepompen en slimme elektriciteitsnetten. Deze sectoren groeien snel en creëren nieuwe banen en innovaties.

Ondertussen blijven de kosten van zonne-energie dalen. Daardoor is zonne-energie in veel delen van de wereld inmiddels een van de goedkoopste manieren geworden om elektriciteit op te wekken.

Dat maakt duurzame energie niet alleen noodzakelijk, maar ook economisch aantrekkelijk.

Van hoge OPEX naar hoge CAPEX

We schreven het al eerder. Waar traditionele energieprojecten gekenmerkt werden door hoge operationele kosten (OPEX) — denk aan brandstof, onderhoud en emissies — draaien hernieuwbare systemen juist om hoge initiële investeringen (CAPEX) en lage exploitatiekosten.

Dat geldt inmiddels ook voor batterijopslag. Deze installaties zijn goedkoop in gebruik, maar duur in opstart. Hierdoor wordt toegang tot kapitaal, in de vorm van flexibele financiering of “installeren nu, betalen later”-modellen, niet langer een luxe. Het is een systeemvoorwaarde geworden.

De kans van onze generatie

Vaak wordt de energietransitie gepresenteerd als een moeilijke opgave. En dat is het ook. Het is daarbij is een enorme kans.

Een kans om energie schoner te maken. Een kans om energie democratischer te maken en van ons allemaal. En een kans om Europa minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen en geopolitieke spanningen.

De oplossingen liggen er al. Zon en wind zijn overvloedig aanwezig. De technologie bestaat en de kosten blijven dalen.

Bij Zonhub geloven we dat iedereen onderdeel kan zijn van deze transitie. Want de energie van de toekomst komt niet uit een pijpleiding of een tanker. Die komt gewoon uit de lucht. En daar kan iedereen mede-eigenaar van worden.

Auteur:
Sven Pluut — mede-oprichter van Zonhub, voormalig Triodos Bank.
Werkt aan de versnelling van de energietransitie door innovatieve financiering toegankelijk te maken voor lokale en decentrale energieprojecten. LinkedIn

Bronnen