Het coalitieakkoord “Aan de slag – Bouwen aan een beter Nederland” laat zien dat het nieuwe kabinet de urgentie van het energiesysteem onderkent. De toon is anders dan in voorgaande jaren: minder plannen voor later, meer focus op uitvoering nu. Energiezekerheid, betaalbaarheid en het versnellen van de praktijk staan centraal.
Dat is terecht. Want als ik één ding dagelijks zie in ons werk bij Zonhub, dan is het dit: de energietransitie stokt niet door gebrek aan ambitie, maar door de grenzen van het systeem waarin we die ambitie proberen te realiseren.
Eindelijk aandacht voor het systeem als geheel
Wat mij positief stemt in het akkoord, is de samenhang. Netcongestie krijgt eindelijk de prioriteit die het verdient. Versnelde vergunningprocedures, beter gebruik van bestaande netcapaciteit, meer ruimte voor flexibiliteit via energiehubs en slimme contracten, dit zijn geen abstracte beleidsvoornemens, maar randvoorwaarden waar projecten nu op vastlopen.
Ook de bredere systeembenadering is een stap vooruit. Zon en wind worden niet langer los gezien, maar in samenhang met opslag, warmtenetten, waterstof en elektrificatie. De voortzetting van de SDE++, de inzet op wind op zee en de introductie van een capaciteitsmarkt geven bovendien iets wat de sector hard nodig heeft: voorspelbaarheid. Voor investeringen die tientallen jaren meegaan, is dat essentieel.
Maar laten we eerlijk zijn: beleid alleen lost het niet op
Tegelijkertijd ben ik ook kritisch. Want goede intenties en nieuwe wetgeving zijn niet genoeg. De praktijk is weerbarstig. Vergunningen blijven complex, netcapaciteit blijft schaars en uitvoeringskracht is beperkt.
Te vaak zie ik projecten die inhoudelijk kloppen, technisch, economisch én maatschappelijk, maar toch niet van de grond komen. Niet omdat de markt het niet wil, maar omdat de randvoorwaarden ontbreken. Of omdat de financiering niet past bij een werkelijkheid waarin projecten gefaseerd moeten groeien en meebewegen met het net.
De energietransitie is geen lineair proces. En dat vraagt om meer realisme in hoe we beleid vertalen naar uitvoering. Wat in het debat vaak onderbelicht blijft, is de rol van financiering. De overheid stuurt terecht op marktwerking en private investeringen, maar onderschat soms hoe bepalend de vorm van kapitaal is.
De vergeten factor: passend kapitaal
Projectontwikkelaars die dit nieuwe energiesysteem moeten bouwen, hebben financiering nodig die:
- kan omgaan met netbeperkingen en onzekerheid
- ruimte laat voor combinatie van opwek, opslag en flexibiliteit
- schaalbaar is over meerdere projecten
Traditionele financiering is daar niet altijd op ingericht. En precies daar dreigt een nieuwe bottleneck.
Waarom wij bij Zonhub hier elke dag aan werken
Bij Zonhub werken we al 12 jaar met succes aan die kloof te overbruggen. Niet door beleid te maken, maar door kapitaal te mobiliseren dat wél past bij de realiteit van de energietransitie.
We verbinden particuliere investeerders met concrete duurzame energieprojecten, projecten die bijdragen aan energiezekerheid en betaalbare energie van eigen bodem. Voor investeerders betekent dit de kans om mee te bouwen aan een toekomstbestendig energiesysteem. Voor ontwikkelaars betekent het financiering die helpt om plannen daadwerkelijk te realiseren, ook als de route niet rechtlijnig is.
Aan de slag betekent: durven bouwen
Het coalitieakkoord zet een stap in de goede richting. De erkenning dat het energiesysteem als geheel moet worden aangepakt, is belangrijk. Maar de echte test ligt in de uitvoering.
Als Nederland echt aan de slag wil met een beter energiesysteem, dan vraagt dat meer dan beleid en regelgeving. Het vraagt om kapitaal dat durft te bouwen ondanks netcongestie, ondanks complexiteit en mét oog voor de lange termijn.
Auteur: Sven Pluut — mede-oprichter van Zonhub, voormalig Triodos Bank. Werkt aan de versnelling van de energietransitie door innovatieve financiering toegankelijk te maken voor lokale en decentrale energieprojecten. LinkedIn
